Categorieën
Tags

Zeven heuvels van Nijmegen

Oppidum

De vraag of de stad Nijmegen is gesticht op zeven heuvels houdt ook de vraag in wat onder Nijmegen verstaan wordt. Is het een stad die als zodanig continu bewoond is geweest, of meerdere keren is geschapen, dan wel verrezen? Hoe dan ook, een eerste versie, het vermeende Oppidum Batavorum, bestreek zeven aanwijsbare heuvelen. Net als Rome, of was het toch Jeruzalem? De grootschalige archeologie tot aan de oerbodem beschrijft tevens de effenende werking van de cultuurlaag.

Novimagum

De zeven heuvelen van middeleeuws Novimagum zijn pas aanwezig in de 14e eeuwse omwalde stad, die in de 13e eeuw is ontstaan uit een dorpsachtige nederzetting in de buurt van een 11e eeuws godshuis en een 12e eeuwse burg. Tot in de 16e eeuw komen er nog vier bij, waarmee het aantal hoogten op elf uitkomt. Over de vroege oorsprong en ontwikkeling van middeleeuws Nijmegen, als een stad op of tegen de heuvels, bestaan meerdere visies, maar het aantal hoogten blijft buiten beschouwing.

Vijf tot zeven

Vanaf 1650 tot 1950 was de stad Nijmegen gebouwd op vijf heuvelen, veelal benoemd als Hessenberg, Marienberg, Gruitberg, Klokkenberg en Hoenderberg. Vanaf 1825 duiken er ineens ook zeven heuvelen op, die echter nooit met naam genoemd worden. Voor een periode van 125 jaar lijken er twee plaatsen naast elkaar beschreven. Met twee fietsroutes zijn de zeven heuvels herkenbaar gemaakt in het landschap.

Heuvels 1e eeuw

1. Ubbergerberg, 2. Geertruidsberg, 3. Marienberg, 4. Hofberg, 5. Lindenberg, 6. Klokkenberg en 7. Gruitberg.

Heuvels 14e eeuw

1. Hofberg, 2. Lindenberg, 3. Klokkenberg, 4. Gruitberg, 5. Jansberg, 6. Hundisberg en 7. Hessenberg.

Categorieën
Tags

Zeven heuvels van Groesbeek

Heuvelgraven

Hoe verder met de Gelderse Zeven heuvelen? Noord-Brabant kent een Zevenbergen bij Oss, Drenthe meldt de Zeven Heuvels bij Hoogeveen en in Noord-Holland liggen de Zeven Bergjes bij Laren. Op deze locaties verwijst zeven naar zeventallen grafheuvels uit de prehistorie.Nijmegen lijkt, net als Rome en weer een ander Zevenbergen, gebouwd op zeven natuurlijke heuvels. In haar omstreken ligt ook een heuvelige weg, waarvan het aantal maar niet wil kloppen. In 2016 is daar naast het oude pad van Groesbeek naar Beek een zestal grafheuvels ontdekt, of is ook hier de zevende heuvel weg? Het blijft een kaartenhuis op een hellend vlak.

Cartografen

In 1570 prijkt in het Nederrijkswald een bospad vanaf de Heerlijkheid Groesbeek, met daarin in 1768 de Beeksche Straat, die in 1758 doorloopt in het Nederrijkswald. Dit bochtige pad sluit in de Meerwijken aan op de rechthoekige parkaanleg, waarvan de noordelijke zijde rond 1820 wordt doorgetrokken en in 1870 op de kaart wordt gezet als wandeling over de zeven heuvelen naar Groesbeek. Topografisch gezien heet de weg echter nog tot 1930 Berg en Dalsche baan. De huidige Zevenheuvelenweg stamt uit 1953, met de Siepseklef als tweede heuvel compleet omgelegd en de Boksheuvel half omzeild, waarmee het aantal stokt op zes.

7 heuvelen

1. Knotseklef, 2. Siepseklef, 3. Boksheuvel, 4. Hogeklef, 5. Vlierenberg, 6. Engelenberg en 7. Uilenpol.

Categorieën
Tags

Zevenheuvelenweg

Groesbeekseweg

In 1825 wordt de grote weg van Nijmegen naar Groesbeek de meeste allure van het Geldersch Lustoord toegekend, omdat deze door zijne rijzingen en dalingen, zeven heuvelen vormt, en even zo vele dalen, of valleien door een naschrijver. Een tocht tussen Berg en Dal en Groesbeek zit er niet in, want vanuit Berg en Dal wordt gekeerd op landgoed de Groote Vlierenberg. Vanaf 1880 linken andere schrijvende wandelaars door Nederland het telwoord-toponiem zeven heuvels of zeven heuvelen aan de weg tussen Groesbeek en Berg en Dal. De weg van Nijmegen naar Groesbeek is, na in 1848 te zijn ontdaan van alle bomen, in 1861 behoorlijk geëffend.

Bergendalsebaan

Terwijl rijkaards spreken over Zeven Heuvelen, nog tot 1848 op de Groesbeeksche baan, spreken aardrijkskundigen over Groesbeeksch gebergte of Mookerheide. Al voor de opkomst van de wielrijder stelt de recreatieve kampioen in 1888 dat de weg tussen Berg en Dal en Groesbeek over zeven heuvelen voert en een geograaf schrijft in 1907 over de weg over de zeven heuvelen, haaks op droogdalen aangelegd. Zeven kan iets anders betekenen, maar lijkt toch een telwoord, waarvan de eerste noemer in 1828 ook de formule keizerstad heeft gedeeld. In 1898 noemt een adjunctopzichter een stad met zeven heuvels en een weg over zeven heuvelen.

Over Zeven Heuvelen

Wandelkaarten met de tekst weg over Zeven Heuvelen, Zeven Heuvels, Zevenheuvelen of Zevenheuvels, overtreffen die met Berg en Dalsche Baan, de gebruikte term op topografische kaarten. Een vroege vermelding van de naam 7 heuvelen staat op een kaart in een Stuiversgids. De Zevenheuvelenweg heeft in werkelijkheid nog geen 25 jaar lang algemeen de naam en aantal heuvels bezeten.

Categorieën
Tags

Zevenheuvelenloop

Heuvelachtbaan

Net als de weg lijkt ook de Zevenheuvelenloop meer heuvels te beloven dan er zijn. Vijf duidelijke hoogten leiden echter de aandacht af van de Kenterberg, Hogeklef, Kwakkenberg en Huiselenberg, die lastiger op het parcours te vinden zijn. Verder ligt tussen de Kenterberg en Ketelberg een wegdam en zijn twee Langenbergen via een wegophoging versmolten, waardoor deze opgang inderdaad zo lang is.

Hoogteprofiel 7 heuvels Zevenheuvelenloop
1 Oeselenberg, 2 Langenberg, 3 Hogeklef, 4 Vlierenberg, 5 Engelenberg, 6 Brantberg, 7 Kwakkenberg. x1 Kenterberg, x2 Huiselenberg, v1 Ketelberg en v2 Lage Langenberg.

Mentale presentatie

De stad Kleve is gebouwd op drie bergen of veel meer heuvelen. Prima oplossing. Een landmeter kwalificeerde de Meerwijken als nogal heuvelig. De Hogeklef en Kenterberg passen het best bij de eerste vijf. De Kenterberg mist steilheid en de knik naar de streep op de Huiselenberg hoogteverschil. De getallen vijf, zeven of negen zijn echter allemaal goed, want het is de mens die zaken gestalte geeft.

Categorieën
Tags

Holle wegen

Beekerberg

Omdat de verknipte Van Randwijckweg beenharen ten berge deed rijzen is de opgang van de ‘Gelderse Cauberg’ door de politiek gered van stoemploze ondergang. De nieuwe gemeente Berg en Dal heeft als wegbeheerder de wijzigingen teruggedraaid, maar niet helemaal, want de Hogeweg mag nog steeds beklommen worden. De klimwaarde van dit alternatieve traject is met een strook van 13 % zelfs licht gestegen,

Beekerberg

Beek-Ubbergen – Van Randwijckweg, Hogeweg
5 – 6 – 6 – 6 – 5 – 7 – 10 – 13 – 7 – 6 %
71 hm – 1000 m – 1070 zwi
Grote Kop

De steile klim door het diep uitgesleten Beeksmansdal, niet afdalen!, ligt sinds 1914 helemaal in Nijmegen. De turbohelling begint onderaan de noordelijke steilrand bij de Ubbergseweg vanaf polderniveau meteen met 11 %. De laatste strook is met een stijging van 13 % het zwaarst. Dit is tevens het maximale percentage op de Nijmeegse stuwwal. De middenstroken kunnen zittend. Bewaar je punch tot het laatst.

Klim bij Nijmegen | Wielrennen in de heuvels - 100 hoogtes om Nijmegen & Kleve - Fietsroutes & hellingen

Nijmegen-Oost – Beekmansdalseweg
11 – 8 – 8 – 13 %
40 hm – 400 m – 840 zwi
Hanenberg

Waar de Nieuwe Holleweg vanuit Beek linksaf tegen de Beekerberg opkronkelt, slaat de Oude Holleweg rechts af de Hanenberg op. Voor het Kastanjedal draait de weg weer scherp naar links en stijgt 500 meter lang aan 10 % richting de noordelijke kern van Berg en Dal. Op de top kijk je uit over het Oliemolendal en spot je het kerkje van Persingen. De Oude Holle beklim je, en daal je nooit af.

Klim bij Nijmegen | Wielrennen in de heuvels - 100 hoogtes om Nijmegen & Kleve - Fietsroutes & hellingen

Beek-Ubbergen – Nieuwe Holleweg, Oude Holleweg
5 – 5 – 6 – 12 – 9 – 11 – 10 – 11 – 4 %
73 hm – 900 m – 1280 zwi
Kleine Kop

Vanaf polderniveau in Ubbergen volg je de Rijksstraatweg en sla je rechts af de Ubbergse Holleweg richting Nijmegen in. Waar de bochtige klinkerweg door het Kopsendal overgaat in de Holleweg fiets je rechtdoor aan 10 % verder over de klinkers. Sla je bij de driesprong rechts af, dan beklim je de Grote Kop. Linksaf kun je half verhard naar de Hengstberg met op de top de St. Maartenskliniek.

Klim bij Nijmegen | Wielrennen in de heuvels - 100 hoogtes om Nijmegen & Kleve - Fietsroutes & hellingen

Ubbergen – Rijksstraatweg, Ubbergse Holleweg, Holleweg
3 – 7 – 10 – 9 – 6 – 6 – 10 %
51 hm – 700 m – 790 zwi
Sterrenberg

Door de wijziging op de Hogeweg kan, naast de Beekerberg, voortaan ook de Sterrenberg apart beklommen worden, als nieuwe klim in de zwaarste categorie. Vanuit het centrum van Beek steek je direct aan 13 % omhoog over de Van der Veurweg en Bosweg, die als een zoomweg boven het Elzendal liggen. Sla bij de splitsing met de Nieuwe Holleweg links af en ga op de kruising verderop nogmaals links over de Westerbergweg.

Klim bij Nijmegen | Wielrennen in de heuvels - 100 hoogtes om Nijmegen & Kleve - Fietsroutes & hellingen

Beek-Ubbergen – Nieuwe Holleweg, vd Veurweg, Bosweg, Westerbergweg
3 – 13 – 1 – 9 – 2 – 6 – 10 – 10 – 3 %
57 hm – 900 m – 830 zwi
Stollenberg

De Stollenberg begint in Beek op de Rijksstraatweg en loopt via de Boterberg met een scherpe linkse hoek over de Jan Dommer van Poldersveldtweg, gevolgd door de Stollenberglaan naar Berg en Dal. De 83 meter hoge Stollenberg was de scherprechter bij het WK Studenten 2008. De aanloop over de Rijksstraatweg vanuit Ubbergen is slechts een fractie minder zwaar. In de afdaling afremmen voor de klinkerstrook!

Klim bij Nijmegen | Wielrennen in de heuvels - 100 hoogtes om Nijmegen & Kleve - Fietsroutes & hellingen

Beek-Ubbergen – Rijksstraatweg, Jan D V Poldersveldtweg, Stollenberglaan
3 – 5 – 8 – 3 – 2 – 1 – 12 – 10 – 5 – 6 – 5 – 4 – 4 %
69 hm – 1300 m – 840 zwi
Categorieën
Tags

Plamuur van Beek?

Nieuwe verkeerssituatie

De beklimming van de Van Randwijckweg, nog gemarket in de Giro d’Italia 2016, blijkt na de reconstructie in 2017 gedeeltelijk verboden voor wielrenners. Halverwege de helling moeten fietsers voortaan oversteken en hun klim richting Berg en Dal vervolgen over de smalle Hogeweg, waar bovenaan wederom een oversteek wacht. Aan het traject van de afdaling is echter niets gewijzigd. Per fiets afdalen over het begin van de Nieuwe Holleweg mocht al niet en de Van Randwijckweg afdalen mag nog steeds, evenals de Hogeweg.

Impact op de klimwaarde

Het nieuwe traject over de Van Randwijckweg en Hogeweg is niet eens zo’n slechte deal. De klimwaarde ligt iets hoger, met name door een vrijgegeven strook van 13 %. Door het gedeeltelijke klimverbod is de aloude combinatie Sterrenberg en Hanenberg niet meer mogelijk, maar daarvoor in de plaats komt de nieuwe combinatie Sterrenberg en Beekerberg. Deze loopt via de Van Randwijckweg, RA Oude Bosweg, RA VD Veurweg, RD Nieuwe Holleweg, LA Van Randwijckweg en RA Hogeweg. Een bescheiden impact.

Modellandschap in NL

Het zwakke punt van de reconstructie is de toepassing van de landelijke regel, die oplegt dat de autorijbaan op een grote weg binnen de bebouwde kom een minimale breedte behoeft. Prima bedacht voor een weidse polder in een Staats waterrijk, maar onbruikbaar in het heuvelland van Berg en Dal. Het originele plan betrof een aanleg van twee fietsstroken met in het midden een rijstrook, maar polderspecificaties boden te weinig ruimte voor deze uitvoering. Het resultaat is dat de fietsers omgeleid worden, omdat ze in de weg fietsen.

Oog van de haarspeld

Omdat de verknipte Van Randwijckweg beenharen ten berge deed rijzen is de opgang van de ‘Gelderse Cauberg’ door de politiek gered van stoemploze ondergang. De gemeente Berg en Dal heeft als wegbeheerder de wijzigingen teruggedraaid. De reconstructie was in 2013 gepland door de voormalige gemeente Ubbergen, in 2015 samen met Millingen en Groesbeek opgegaan in de fusiegemeente Berg en Dal. Waar eerder enkel de Zevenheuvelenweg op het huidige gemeentehuis telde, heeft men voortaan een grotere heuvelportefeuille in beheer.

Back to top of page